यस वर्ष चीनको जापानी आक्रमणविरुद्धको युद्ध र विश्व फासीवादविरोधी युद्धको विजयको ८०औं वार्षिकोत्सव हो। जुन इतिहास सम्झने, वीर शहीदहरूलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने, शान्तिको मूल्य बुझ्ने र उज्ज्वल भविष्यको मार्ग प्रशस्त गर्ने महत्वपूर्ण अवसर हो। त्यसैले, हामीले पुरस्कार वितरण समारोहको सवगसँगै शान्ति घोषणापत्र कार्यक्रम तथा सांस्कृतिक प्रस्तुति लगायतका स्मृति गतिविधिहरू पनि आयोजना गरेका छौं, जसबाट शान्तिप्रतिको हाम्रो गहिरो आकांक्षा व्यक्त हुन्छ। यसले नयाँ पुस्तालाई ऐतिहासिक शिक्षाको माध्यमबाट शान्तिपूर्ण मूल्य प्रणाली निर्माण गर्न सहयोग पुर्याउँछ ।
यो कार्य अत्यन्त पवित्र र उच्च आदर्शले प्रेरित छ। यस अवसरमा, म नेपाल सरकार, विभिन्न विद्यालय तथा शैक्षिक संस्थाहरू, “नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय चिनियाँ भाषा शिक्षा स्वयंसेवक गृह”, नेपाल–चीन सांस्कृतिक तथा शैक्षिक परिषद, साथै विद्यार्थीका अभिभावकहरूलाई वहाँहरूको अथक प्रयास र दृढ समर्थनप्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु। विश्वास छ कि हाम्रो युवा प्रतिभाको अर्को पुस्ताले शान्तिपूर्ण र मैत्रीपूर्ण वातावरणमा समयले सुम्पेको जिम्मेवारी र अभियानहरू पूरा गर्न, आफ्नो युवाशक्तिको योगदान दिनेछन् र जीवनको गौरवपूर्ण अध्याय कोर्नेछन् ।
अघिल्लो शताब्दीको ३०औं दशकमा, विश्व प्रभुत्वको लागि प्रतिस्पर्धा गर्न, फासीवादी साम्राज्यले आफ्नो बाह्य आक्रमण र विस्तारलाई तीव्र बनायो, र दोस्रो विश्वयुद्धको ज्वाला विश्वभर फैलियो। विश्व फासीवाद विरोधी युद्धको समयमा पूर्वमा मुख्य युद्धभूमिको रूपमा, राष्ट्र र यसका जनताको अस्तित्वको लागि एक महत्वपूर्ण क्षणमा, चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले आफ्नो उत्कृष्ट राजनीतिक नेतृत्व र ठोस रणनीतिक रणनीतिका साथ, जापान विरोधी राष्ट्रिय संयुक्त मोर्चाको झण्डा उच्च राख्यो, जसले चीनको प्रतिरोध युद्धको मार्ग निर्देशित गर्यो। यसले सम्पूर्ण राष्ट्रलाई प्रतिरोध, एकता र प्रगतिको युद्धमा दृढ रहन र सम्झौता, विभाजन र प्रतिगमनको विरोध गर्न दृढतापूर्वक आग्रह गर्यो।
यसले राष्ट्रिय मुक्तिको लागि चिनियाँ राष्ट्रको आशालाई समर्थन गर्यो र राष्ट्रको प्रतिरोध युद्धको मेरुदण्ड बन्यो। साथै, साहसी र निडर नेपाली वीरहरूले पनि युरोप, उत्तर अफ्रिका र दक्षिणपूर्व एशियाभरि फासीवादी आक्रमणको विरुद्ध युद्धभूमिमा मित्र राष्ट्रहरूसँग मिलेर लडे। वर्षौंको रक्तपातपूर्ण लडाइँपछि, ८० वर्षअघि, चिनियाँ जनताले विश्वका जनतासँग मिलेर फासीवाद र क्रूर जापानी सैन्यवादी आक्रमणकारीहरूलाई पूर्ण रूपमा पराजित गरे, जापानी आक्रामकता विरुद्धको चिनियाँ जन प्रतिरोध युद्ध र विश्व फासीवाद विरोधी युद्धको महान विजय हासिल गरे! प्रकाशले अन्ततः अन्धकारमाथि विजय प्राप्त गर्यो, प्रगतिले अन्ततः प्रतिक्रियामाथि विजय प्राप्त गर्यो, र विशाल पर्खाल निर्माण गर्ने आफ्नो रगत पसिनाको बलिदान दिने र आफ्नो देशको संकटको लागि बहादुरीपूर्वक लड्ने अनगिन्ती नायकहरूले अन्ततः शान्तिमा विश्राम लिन पाए।
चीनका जनताले जापानी आक्रमणविरुद्धको युद्धको विशाल यात्रामा महान् प्रतिरोधको भावना जन्माए, जसले विश्वसमक्ष: – राष्ट्रको उत्थान वा पतन प्रत्येक नागरिकको जिम्मेवारी हो, भन्ने गहिरो राष्ट्र प्रेमको चेतना, मृत्युलाई अँगाल्न तयार, तर आत्मसमर्पण कहिल्यै नगर्ने, अडिग स्वाभिमान, शत्रुसँग नडराई, अन्तिम क्षणसम्म लड्ने, अद्वितीय वीरता अनि जति पटक पराजित भए पनि नथाक्ने, नझुक्ने, अन्ततः विजय प्राप्त गर्ने दृढ विश्वासका मूल्यहरू प्रस्तुत गर्यो। फासीवादी शक्तिको शक्तिशाली जहाज र तोपको सामना गर्दा, चीनका जनताले सबै उपायहरू सोचेका थिए—केवल आत्मसमर्पण गर्ने कुरा मात्रै कहिल्यै सोचेनन्। दुई विश्वयुद्धको इतिहासले बारम्बार प्रमाणित गरेको छ कि आक्रमणकारीहरू पीडित पक्षले शान्तिको याचना गरेकै कारण आफ्नो हिँसक हतियार बिसाउँदैनन्। लड्ने साहस र लड्ने कुशलता नै राष्ट्रिय आत्मनिर्भरता र चमत्कारपूर्ण उपलब्धिको कुञ्जी हो।
समृद्ध राष्ट्र र बलियो जनता राष्ट्रिय सुरक्षाको भौतिक आधार हुन्। राष्ट्रपति सी जिनफिङले भन्नुभएको : “पछि पर्यौं भने, चोट सहनु पर्नेछ, विकासले मात्र हामीलाई बलियो बनाउनेछ”
फासीवादी सैन्यवादीहरू यति निडर भएर छिमेकी राष्ट्रहरूमा आक्रमण गर्न किन सक्दछन् भने, त्यो उनीहरूको आर्थिक र सैन्य शक्ति अरू राष्ट्रहरूभन्दा बलियो भएको घमण्डकै कारण होइन र ?। आजसम्म पनि, केही अधिपत्यवादी र शक्तिकेन्द्रित राजनीति खुलेआम “शक्तिको आधारबाट सम्बन्ध राख्नुपर्छ” भन्ने विचार प्रचार गरिरहेका छन्। यसले देखाउँछ कि युद्धको प्रेत वास्तवमा अझै टाढा गइसकेको छैन चिनियाँ जातिले यस अन्धकारपूर्ण इतिहासबाट राष्ट्रशक्तिको विकासको महत्व गहिरो रूपमा बुझेको छ। आज चीन कुनै पनि प्रकारको दमन वा नियन्त्रण प्रयासलाई “होइन” भन्न सक्ने साहस राख्दछ, किनभने पुस्ता दरपुस्ता निरन्तर संघर्ष गर्दै प्राप्त गरिएका महान् उपलब्धिहरू नै हाम्रो आत्मबलको आधार हुन्। म प्रायः भन्ने गर्छु: —नेपालले सामना गर्ने प्रत्येक विकास चुनौतीको समाधान चिनियाँ मोडेलमा पाइन्छ। जब चीन–नेपाल विकासमा एकीकृत सहकार्य हुन्छ, नेपाल जुनसुकै मञ्चमा आत्मविश्वासका साथ उभिन सक्छ।
साझा भाग्यको भावना नै शान्ति कायम राख्ने मूल मार्ग हो। हालै चीनमा नान्जिङ नरसंहारको दुःखद घटनालाई चित्रण गर्ने ऐतिहासिक चलचित्र ‘नान्चिङ फोटो स्टुडियो’ प्रदर्शन भइरहेको छ, जुन हेरेपछि धेरै धेरै दर्शकहरू शोक, क्रोध र आँसुले भरिए। चिनियाँ जातिले जापानी आक्रमणको युद्धमा गहिरो दुःख भोगेको छ, त्यसैले उसले शान्ति प्राप्त गर्नु कति कठिन छ भन्ने कुरा अझ गहिरो रूपमा बुझेको छ, र अरूको समानता र सम्मानको मूल्य पनि अझ राम्ररी बुझेको छ चीनले आफूले भोगेका युद्धका घाउहरू कहिल्यै पनि अन्य कुनै राष्ट्रमाथि थोपर्ने छैन। चीनको आधुनिकीकरणले कहिल्यै पनि पुरानो औपनिवेशिक लुटपाटको बाटो वा बढ्दो शक्ति प्रभुत्वको विकृत बाटो पछ्याउने छैन। चिनको मार्ग शान्तिपूर्ण विकासको मानवतावादी मार्गमा अघि बढ्ने हो। यही नै हाम्रो विश्वप्रतिको गम्भीर प्रतिबद्धता हो।
हामी नेपालसहित सबै राष्ट्रहरूसँग मिलेर मानव जातिको साझा भविष्य निर्माण गर्न चाहन्छौं—एक यस्तो भविष्य जसले विश्वमा साँच्चिकै शान्ति, विकास र आशा ल्याओस्।
फ्रान्सेली इतिहासकार एन्टोनिन प्रोस्टले आफ्नो पुस्तक Douze lecons sur l’histoire ” (दुज लेकोन्ज स्यो’ल हिस्तवा) अर्थात्: “इतिहासका १२ पाठ” मा एउटा विचारणीय अंश लेखेका छन्: “इतिहासको अध्ययन गर्नु भनेको हामीलाई विभाजित गर्ने विगतका आक्रोश र सम्झनाहरूलाई बढावा दिनु होइन, बरु के भयो र किन भयो भनेर बुझ्ने प्रयास गर्नु हो।” । राष्ट्रपति सि चिनफिङले भन्नुभएको छ: “इतिहास एउटा ऐना हो—यसले वास्तविकतालाई उजागर गर्छ, र भविष्यलाई पनि प्रकाश पार्छ।इतिहास बिर्सनेहरू पुनः त्यही गल्ती दोहोर्याउन बाध्य हुन्छन्; इतिहासलाई बेवास्ता गर्ने पुस्तासँग न अतीत रहन्छ, न भविष्य।
हामीले अवश्य इतिहासबाट पाठ सिक्नुपर्छ—अतीतलाई नबिर्सनु नै भविष्यका लागि शिक्षक हो। शान्तिलाई सँगै माया गरौं, शान्तिको रक्षा गरौं, र आक्रमणको इतिहासलाई तोडमोड गर्ने वा युद्ध तथा उपनिवेशवादलाई सौन्द्यकरण गर्ने गलत कथनहरूलाई सक्रिय रूपमा अस्वीकार गरौं। यस सन्दर्भमा, चीन–नेपालबीच पुस्तौँदेखि कायम मित्रबत् सम्बन्धले इतिहासमा अत्यन्त सुनौला पृष्ठ लेखेको छ, जुन राष्ट्र–राष्ट्रबीचको सम्बन्धको आदर्श नमूना मान्न सकिन्छ। हामीले यस मित्रताको भावना निरन्तर प्रवर्द्धन गर्नुछ, अझ फैलाउनु छ, र विश्वका सबै देशका जनतासँग मिलेर पुस्तौँसम्म मेलमिलापमा बस्नुपर्छ, ताकि संसारले चिरस्थायी शान्ति र स्थायित्वको आनन्द लिन सकोस्।
(जापानी आक्रमण विरुद्धको चिनियाँ प्रतिरोध युद्धको विजय तथा विश्व फासिस्ट विरोधी युद्धको विजयको ८० औं वार्षिकोत्सव स्मृति समारोह र २०२५ नेपाली प्राथमिक तथा माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूको “पाँच प्रमुख प्रतियोगिता” पुरस्कार वितरण समारोहमा महामहिम राजदूत छन सुङ्ग ज्युको मन्तव्य
（सन 2025 अगष्ट 10– 17：00，सोल्टी होटेल）
