स्लाघा गौतम।
एक साँझ लगातार दुई, तीन पटक ढोकाको बेल बज्यो । अनावश्यक सामान बिकाउने र धर्मको प्रचार गर्न आउने मानिसहरु प्रायः आउने भएकाले अलिक आनाकानी गरेर ढोका खोलें । एक जवान स्मार्ट मनिस टाइसुटमा सजिएर ढोका बाहिरबाट नै झुकेर अभिवादन गर्यो । उसको झुकाइ यस्तो लाग्थ्यो मानौं ठूलो गल्तीको पश्चाताप निरन्तर गरिरहेको छ । म बसेको घर भन्दा एक किलोमिटर परको दूरीमा सडक निर्माण हुन लागेको र त्यहाँबाट घरसम्म आउने कोलाहल र असहज परिस्थितिको लागि जानकारी गराउँदै माफ माग्न आएको कुरा राख्यो ।
आफ्नो कुरा सकेर मेरो हातमा केही पर्चा थमाएर फेरि झुकेर अभिवादन गरेर आफ्नो बाटो लाग्यो । मैले बिराट पिताजीको रुप पनि त्यहीँ मान्छेमा देखें, मेरो देशको सुपरस्टार राजेश हमाल पनि त्यही मानिसमा देखें । साँझको सन्नाटालाई चिर्दै त्यो मानिस ओझेल नपरुन्जेल ऊ फर्किएको बाटो मैले टोलाएर नतमस्तक रुपमा हेरिरहें । मनमनै सोचे कती जवाफदेही र विवेकशील यी जापानी नागरिकहरु । विवेक र जवाफदेही नहुँदो हो त म मामुली एक कोठामा भाडा तिरेर बस्ने विदेशी विद्याथीसँग त्यति झुकेर किन माफ माग्थ्यो होला । त्यो दिनको कुराले मलाई धेरै समयसम्म ट्रेन चढ्दा होस् या विश्वविद्यालय परिसरमा हुँदा होस् मनमा सधैं चसक्क घोचिरह्यो ।
यो त एउटा सानो उदाहरण मात्र हो । जापानीहरुको तारिफ गर्नयोग्य सयौं कुराहरु हरेक दिन दैनिक जीवनमा देखिरहेको र भोगिरहेको हुन्छु ।
यथार्थ मा भन्दा हामी नेपालीहरु काम थोरै र गफ र रवाफ धेरै लगाउछौं । अनी ठूला ठूला दुर्घटना आफैंले निम्त्याउँछौं र भगवानको कृपा या भगवानले मलाई हेरेनन् भनेर दोष भगवान माथि थुपर्छौ । मैले जोड्न खोजेको यहाँ के हो भने उनीहरुको हरेक काम गर्ने तरिकामा संवेदनशीलता र जिम्मेवारीपूर्ण छ । कुनै सडक निर्माण अथवा पूनर्निर्माण गर्नु छ भने पहिलेबाट रातो बत्ती सहित सडक डिभिजनका मानिसहरुले २४ घण्टा नि त्यो ठाउँमा पहरा दिएर बैकल्पिक बाटो रोज्न निर्देशन दिइरहेका हुन्छन् । बाटोमा उभिएर हरेक यात्रीसँग झुकेर असुविधाको लागि माफ मागिरहेका हुन्छन् । यही साना साना कुरा मा ध्यान पुर्याउँदा त सवारी दुर्घटनाको दर विश्वमा नि कम दुर्घटना हुने देश मध्ये एक जापान पनि पर्न आउँछ ।
अर्को कुरा मलाई सबैभन्दा मनपरेको उनीहरुको कामलाई सानो र ठूलो नसोच्ने बानी तारिफयोग्य छ । जस्तोसुकै काम होस्,यो सानो पोस्टको मान्छेले गर्ने काम भनेर बाँडफाँट गरिएको हुँदैन । त्यही भएर त विश्वमा नै घरायसी नोकर नराख्ने एक मात्र देश जापान भनेर चिनिन्छ । एकदिन काम बिशेषले निजी बैंकमा कार्यालय समय भन्दा केही अघि पुगेको थिएँ । सबै बैंक का कर्मचारीहरु कार्यालयको परिसरमा फोहोर टिपिरहेका थिए । त्यो बीचमा पनि एक निक्कै भद्र र ठूलो मानिस जस्तो देखिने एक मान्छे बडो फूर्तिका साथ फोहोर टिप्दा निहुँरिदा तल झरेको टाइलाई घाँटीमा सप्को हाल्दै हतार हतार मा देखिन्थ्यो ।
मैले किन हो कुन्नी त्यो मानिसलाई कौतुहलता स्वरुप नियालिरहें । कार्यालय समय सुरु हुने बित्तिकै म आफ्नो कामको लागि भित्र पसें ,त्यो मैले नियालिरहेको फुर्तिलो मानिस पछिल्लो पंक्तिको टेबलमा बिराजमान थियो । मैले उसलाई पुलुक्क हेरें, उसको अगाडिको टेबलमा लेखिएको थियो ”ब्रान्च मेनेजर ” । मेरो आँखामा नेपालका अलिक माथिल्लो तहमा पुगेका कर्मचारीहरुको तस्बिर झल्झल्ती आयो जहाँ उनीहरुलाई भेट्नको लागि मात्र गेटबाट तीन चार ठाउँमा अपोइन्टमेन्ट लिएर पनि भेट्न कती समय पर्खिनुपर्छ र भेट भइहाले पनि प्रायः ले पदको आडम्बर देखाइहाल्छन् ।
काम सकेर बाटोमा फर्कदा पनि फेरि सम्झें ति एक बैंकको मेनेजर जस्तो पोस्ट भएको मान्छेलाई कुर्सीमा बसेर तल्लो तहको कर्मचारीलाई फोहोर टिप्न लगाउन पनि त सक्थे नि अथवा एक कार्यालय सफा गर्ने कर्मचारी नियुक्ति गर्न पनि सक्थे तर त्यो जापानी नागरिकहरु प्रायः गर्दैनन्,आफ्नो काम आफैं गर्न रुचाउछन् । अझ हाम्रो नेपालमा यदाकदा समाचारमा आउने आर्मी र पुलिसमा ऊच्च अधिकारीहरुले देशको रक्षा र सेवा गर्न भर्ती भाएका तल्लो तहका कर्मचारीहरुलाई घारायसी प्रायोजनको लागि काम लगाउने कुरा सुन्दा आफैंलाई देशका ति कर्मचारी सम्झेर धिक्कारें ।
बिरामी भएर हस्पिटल जानुहोस् त्यहाँ उनीहरुले गर्ने आदर र व्यवहारले मन नि छुन्छ , सामान्य रुघाखोकी लागेर क्लिनिकसम्म औषधि किन्न जाँदा नि पसलेले ढोकासम्म आएर ”राम्ररी फर्केर जानुहोला,चाँडै निको हुनुहोला”भन्ने जस्ता मिठो बोलिबचन् गरिरहेका हुन्छन् । ठूला हस्पिटलमा बिरामी डिस्चार्ज भएपपछ पनि १ महिनासम्मको रकम जुटाएर बुझाउने समयसम्म दिने गरेको पाईन्छ। हाम्रो नेपालमा बिपन्न परिवारका मानिसले अस्पतालसम्म पुगेपनि उपचार गरेको पैसा बुझाउन नसक्दा अस्पातलमा नै कति दिनसम्म बन्धक राखेको समाचार सुन्दा मन अमिलो भएर आउँछ ।
रुमानी सपना बुनेर जापान आएपछि मैले देखेका र भोगेका यि यावत थुप्रै अनुभव मध्ये केही हुन् । ऊच्च श्रेणीमा पनि राम्रो अंक आएपछि मेरा पिताजीले छोरी डाक्टर बनोस् भनेर विज्ञान बिषय पढ्न धकेलिदिनु भएको थियो । तर बीचमा नि मैले बाटो बदलें र जापानलाई रोजें । कलेजदेखि घर र घरदेखि कलेजसम्म बायलोजीको ठूलो किताब हातमा बोकेर हिंड्नु र पढ्नु बाहेक मैले जीवनमा कुनै जिम्मेवारी बोध गरेको थिइनँ । जे सिकें र भोगें सबै यही जापानले सिकायो । अभावमा एक बोतल ओच्या(जापानिज चिया)र ओनिगिरी खाएर थुप्रै पटक संघर्ष गर्न मैले यही जापानमा सिकें र बेलाबखत खुशीले उन्माद हुँदा पनि सम्यमित भएर आफूलाई सम्हाल्नु पर्छ भन्ने कुरा यही सिकें । मेरो बिचारमा असल कर्मलाई अङ्गालेर अघि बढ्छु भन्ने मान्छेका लागि यो भूमि एउटा उर्वर महासागर हो जहाँ चाँदी खोज्दा हिरा नै मिल्छ तर मात्र मेहेनत र असल कर्म ले । तरपनि यदाकदा सामाजिक संजालमा केही नेपालीले गरेका अनेकौं नराम्रा हर्कतका भिडियो र समाचारहरु पढ्दा र हेर्दा मन खिन्न भएर आउछ । र सोच्ने गर्छु किन यति सभ्य र नैतिकवान समाजमा आफूलाई सामायोजित गर्दा गर्दै पनि ति मान्छेहरुले असल कर्म गर्न नसकेका हुन् । या जानेर पनि लत्तो छोडेका हुन् अचम्म लाग्छ ।
नागोया ,जापान
