केशवप्रसाद भट्टराई ।
राजसंस्था मुलुकको एकमात्र सन्तुलनकारी शक्ति थियो । राजसंस्था हटाएर वाह्य शक्तिलाई हामीले स्थायी भूमिकामा राख्यौँ ।
त्यसले सिर्जना गरेको अवस्थाको एउटा दृष्टान्त हो –– कुनै इजलासका निर्णायकहरूको नाऊ र अनुहार सम्झिएकै भरमा एकाएक ओलीजीले नेपाल–झलनाथ, जसपा समूह समक्षगर्नुभएको आत्मसमर्पण र नेपाल–झलनाथ समूहको कठोर प्रतिक्रिया । यो त्यत्तिमा सीमित रहदैन होला ।
पुनर्स्थापना वा विघटनको खेला जुन रूपमा निष्कर्षमा पुगे पनि अब स्थिति नियन्त्रण बाहिर नै जाने छ ।
बाबुरामजी, प्रचण्डजी,ओलीजी,देउवाजी–पौडेलजीहरूदेखि लिएर श्याम शरण र रन्जित रे हरूको हालको छटपटी र मूल्यहीन राजनीतिक चलखेलले पनि धेरै कुरालाई सङ्केत गरेको छ । त्यसैले अब नेपालको शान्ति र स्थीरता अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनले निर्णय गर्दछ ।
तर अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनको स्थिति पनि स्थीर नरहने भएकोले हामी कि उत्तर कोरिया कि अफगानिस्तान हो भविष्यले बताउला !
सिक्किम वा भुटानको उदाहरण प्रस्तुत गर्ने विज्ञ र विश्लेषकहरूले कसैको लागि भ्रम फैलाइरहेका मात्र हुन् –नेपाल भुटान र सिक्किम हुने चरणबाट धेरै पर पुगिसकेको छ ।
उनीहरू नेपाललाई उत्तर कोरिया वा अफगानिस्तान बनाउने मिसनमा छन् त्यसैले सिक्किम र भुटानको कथा हालिरहेका मात्रै हुन् ।
भारतसँगनेपाललाई सिक्किम वा भुटान बनाउने लक्ष, सामर्थ्य, इच्छाशक्ति र रणनीति केही नभएको देखिन्छ ।
भारत भन्दा पनि नेपालमा बढी शक्ति र प्रभाव आर्जन गरिसकेको चीनको सशक्त उपस्थितिमा त्यो सम्भव नै छैन ।
